“Düne dönmenin faydası yok, çünkü o zamanlar farklı bir insandım.” Alıce

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
yukarı

2020’DE ÇIĞIR AÇAN, YAKIN GELECEĞİ BELİRLEYEN TEKNOLOJİLER – 2

Son yıllarda insanlığa yön veren ve yakın geleceğimizi şimdiden şekillendiren teknolojileri kafamızda bir yere koyamadıysak hâlâ şansımız var. 2020’ye veda ederken, MIT Technology Review’ın Şubat’ta yayınladığı, “2020’nin Çığır Açıcı Teknolojileri” listesine yakından bakalım. “2020’DE ÇIĞIR AÇAN, YAKIN GELECEĞİ BELİRLEYEN TEKNOLOJİLER – 1” yazısında aşağıdaki listeyi incelemiştik.

  1. Uydu Mega Takımyıldızları
  2. Mini Yapay Zeka
  3. Yapay Zeka Destekli Molekül Keşifleri
  4. Kuantum Üstünlüğü
  5. Yeni Nesil İklim Simülasyonu

Bu kez de geride bırakmakta olduğumuz yıl boyunca sürmüş teknolojik yarışın 10 başaktöründen son beşine değineceğiz.

 

  1. Hacklenemez Internet
  2. Hiper Kişiselleştirilmiş Tıp
  3. Yaşlanma Önleyici İlaçlar
  4. Dijital Para
  5. Diferansiyal Gizlilik

Hacklenemez Internet

 

Siber saldırılar dijitalleşen dünyada giderek daha büyük sorunlara yol açıyor. Cybersecurity Ventures’ın raporuna göre; 2021 yılında siber saldırıların dünya ekonomisine toplam 6 trilyon dolardan fazla hasar vermesi bekleniyor. 6 trilyon dolar tek siber suçlunun cebine giriyor olsaydı bu hayali kişi, bir yıllık geliri ile dünyanın en değerli markaları Amazon, Google, Apple gibi şirketleri ve çok daha fazlasını kolaylıkla satın alabilirdi. Güvenli internet, yakın geleceğin dünyası için hayli kritik bir konu.

 

Bu sene 83 kilometrelik kuantum ağı kuran abd, Temmuz’da, 10 yıllık ‘hacklenemez’ internet planını açıkladı. Bilim insanları, kuantum bilgi işleme teknolojisine dayanan, daha güvenli, neredeyse hacklenemez bir internet için altyapı çalışmalarını sürdürüyor.

 

Delft Teknoloji Üniversitesi’nden Stephanie Wehner liderliğindeki bir ekip, Hollanda’daki dört şehri kuantum teknolojisi ile birbirine bağlayan bir ağ kuruyor. Bu ağ üzerinden gönderilen mesajlar hacklenemeyecek. Delft ağı, siber güvenlik endişesi yaşamadan uçtan uca kuantum tekniklerini kullanarak şehirler arasında bilgileri güvenli bir şekilde ileten ilk ağ olacak.

 

Hiper Kişiselleştirilmiş Tıp

 

Boston Çocuk Hastanesi’nde tedavi gören 9 yaşındaki Mila Makovec, doğuştan, milyarda bir görülen Batten hastasıydı ve kişiye özel ilaç geliştirilen ilk insan olma unvanına sahip. Tedavi Mila’yı iyileştirmedi ancak durumunu stabilize etmiş gibi görünüyor; nöbetlerini azalttı ve Mila ayakta durup yardımla yürümeye başladı. Genetik teknolojisindeki ilerlemeler hastanın DNA’sına özgü ilaç üretimini mümkün kılıyor.

 

“Hastalık yoktur, hasta vardır,” bakış açısını git gide terk eden insanlık, tıp alanında, hastadan çok hastalığa odaklanmaya meyletti. Bilimsel ve toplumsal açıdan makul olan bu kabul ediliyordu. Her hastanın genetik haritasının çıkartılması ve tedavinin kişiselleştirilmesi zor ve maliyetli bir süreç olacaktı. Ancak yakın gelecekte sağlık sektörü yeni bir yol tutacağa benzer. Mila örneğinde olduğu gibi hastanın DNA’sına özgü ilaç üretimi mümkün olacak. Kişiye özgü ilaç üretiminde maliyetin düşmesi, genetik hastalıklar başta olmak üzere pek çok hastalığa tedavi yaklaşımı kökünden değişebilir.

Ancak, eşitsizlik ihtimalleri ve sağlık hizmetlerinin süregiden metalaşması üzerine bazı kaygılar illaki geliyor akla; bu nedenle Hiper Kişiselleştirilmiş Tıp konusuna ayrıca eğildiğimiz bir yazı bu serinin üçüncü yazısı olacak.

 

Yaşlanma Önleyici İlaçlar

 

San Francisco biyoteknoloji girişimi Unity Biotechnology, 2020’de yaşlanmayı durduran senolitik türevi yeni nesil bir ilacı insanlar üzerinde test ettiğini ve pozitif sonuçlar aldığını duyurdu. Senolitikler olarak adlandırılan ilaç grubu, yaşlanan hücreleri ve bu hücrelerin metabolizma üzerindeki toksik etkilerini yok ederek yaşlanma sürecini yavaşlatmayı vadediyor; ayrıca temel yaşlanma sürecini tersine çevirerek yaşa bağlı hastalıklar başta olmak üzere, belirli rahatsızlıkları tedavi etmek de hedefleniyor. Bu ilaçlar ölümsüzlük iksiri gibi düşünülmemeli ancak bunama, kanser gibi hastalıkları önlemekte ve kişiye daha kaliteli bir yaşam sunmakta rol oynayabilir.

 

Dijital Para

 

2,5 milyar kullanıcıya sahip olan Facebook, bir ülke olsaydı, 1,3 milyar nüfusla dünyanın en kalabalık ülkesi Çin’i geride bırakırdı. Böylesi bir nüfusa sahip bir ülke olsanız kendi para biriminizi yaratarak global ekonomide kilit bir role sahip olmak isteyebilirdiniz. Bu sene Facebook, Libra adlı “küresel dijital para birimi” ni tanıtmıştı ancak Cambridge Analytica skandalıyla birlikte güvenilirlik açısından ciddi itibar kaybı yaşayan Facebook’un finansal alana girmesi, kamuoyunda peşi sıra itirazların yükselmesine sebep oldu ve Facebook şimdilik Libra projesini rafa kaldırdı. Ancak Çin, parasının dijital bir versiyonunu sunacak ilk büyük ekonomi olmaya hazırlanıyor ve bu dijital para nakit yerine geçecek. Dijital paralar, ülkelerin ve şirketlerin kendi aralarındaki ticari savaşlarda önemli rol oynayacak. 

 

Diferansiyal Gizlilik

 

Facebook, Google, Apple ve Amazon gibi büyük teknoloji şirketlerinin, her gün hakkımızda büyük miktarda veri topladığı ve bunun için kişisel ve sosyal etkileşimlerimize günbegün daha fazla sızdığı aşikar. Bir yandan siber uzayda gizlilik ihlalleri de gündemden düşmüyor. Ülkeler ve şirketler, kullanıcılarından topladıkları kişisel verileri güvenli şekilde korumakta zorlanıyor.

Kimi zaman, bir siber saldırı sonucu şirketler mahrem kullanıcı verilerini suçlulara kaptırabiliyor.

 

Diferansiyel gizlilik, savunucuların kişisel verileri geleneksel yöntemlerden çok daha iyi koruyabileceğini iddia ettiği yeni bir siber güvenlik modelidir; temel matematiği 11 yıl önce geliştirilen modeli Facebook, Apple ve Uber şimdiden kullanıyor.

 

Verileri korumanın giderek zorlaştığı ve verinin yeni altın olduğu çağımızda, kullanıcı verilerini anonimliği koruyarak toplamak, kullanabilmek ve paylaşabilmek önemli. Model, teknik güvenilirliğini ispatlayabilirse, Kanada ve İngiltere hükümetleri de vatandaşlarının kişisel verilerini diferansiyel gizlilik yöntemi uygulayarak kayıt altına alacak.

 

Peki 2021’de neler konuşulacak? 

 

Tüm bu teknolojilerin yanı sıra, artırılmış, sanal ve karma gerçeklik; hibrit bulut, sunucusuz bilgi işlem gibi çeşitli bulut bilişim eğilimleri; yeni ulaşım eğilimleri; internet ve siber güvenlik alanındaki gelişmeler gibi konuların teknoloji gündemini meşgul edeceği bir sene olabilir 2021.

 

Sağlıklı bir yıl olması dileğiyle…

 

 

 

MSGSÜ Sinema TV’de eğitim aldı. Prodüksiyon ve post prodüksiyon alanlarında çalıştı. Bugün, editör, çevirmen ve yazar olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

YORUM YAP