“Düne dönmenin faydası yok, çünkü o zamanlar farklı bir insandım.” Alıce

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
yukarı

“ACIN ACIMDIR” DİYEBİLEN FARELER

Bir saat birlikte zaman geçiren sağlıklı fareler, birbirlerinin ağrısını veya arkadaşlarında morfinin neden olduğu rahatlamayı hissedebiliyorlar. ⁣

⁣Yeni bir çalışma, başka bir fare ağrı çektiğinde veya ağrısı geçtiğinde, sağlıklı bir farenin beyninde bunu hissetmesini sağlayan önemli bağlantılar olduğunu belirledi.  Fareler, yaralı veya korkmuş bir arkadaşlarının duygusunu duyabiliyorlar. Fareler üstünde yapılan çalışma ve sonucundaki bulgular, ağrı ve ağrı kesme bulaşıcı olabilir mi sorusunu ortaya koymakta ve pek çok bilimsel olasılığın kapısını aralamakta. ⁣

Stanford Üniversitesi’nde sinirbilimci olan Monique Smith, son on yılda, hayvanların birbirlerinin duygularını, özellikle korkuyu paylaşabildiklerini gösteren çok sayıda çalışma yaptığını söylüyor. O ve meslektaşları ağrı ve rahatlama konusundaki yeni bulgularını 8 Ocak’ta yayınladılar. Smith, hayvanlarda empatiye dair yapı taşlarını araştırmanın insan empatisini anlamalarına yardımcı olabileceğini ve bir gün diğer insanların duygularına ve deneyimlerine duyarlı olma yeteneğini etkileyen bozuklukların tedavisine yol açabileceğini söylüyor. Yani bu çalışmanın sağladığı katkılar günün birinde psikopati ve sosyal kişilik bozukluklarını tedavi etmemizi kolaylaştırabilir. Bilim kurgu okurları sanal gerçeklik veya yapay bilinç alanında da aynalanan duygular sayesinde ilginç sonuçlar elde edilebileceğini düşlemeye başlamış olmalılar. ⁣

Birbirinin acısını anlamak

İnsanlar üzerinde önceden yapılan çalışmalar, insanda ağrı algısının öznel olduğunu ve fizyolojik, duygusal ve bilişsel durumlardaki bireysel farklılıklara bağlı olduğunu ileri sürer. Hem uyarıcı ile ilişkili hem de algıyla (öznel ağrı deneyimi ile) ilişkili boyutları vardır ağrının. Doktor sizden çektiğiniz ağrıyı birden ona kadar derecelendirmenizi isteyebilir, çünkü yaşadığınız durumda ağrının derecesi sizin algınıza özgü kabul edilir. Ağrı fiziksel bir deneyim, acı ise duygusal bir deneyim olarak ifade edilir dilimizde ve ikisi birbirinden ayrılır. Ancak belki de bu ayrımın ötesinde ağrı, tıpkı acı gibi paylaşılabilen, hatta bulaşabilen bir duygusal deneyim olabilir. En azından farelerde böyle olduğu ispatlandı. ⁣

Smith, “Ağrı yalnızca fiziksel bir deneyim değil,” diyor. Aynı zamanda “duygusal bir deneyim”. Mogil, bir deney grubundaki farelerin sanki aynı miktarda ağrı çekiyormuş gibi davrandıklarını ve bunu son derece şaşırtıcı bulduklarını ifade ediyor. Başka bir deney grubunda, her iki fareye de tahriş edici enjeksiyon yapıldı, ancak bir tanesi ayrıca yatıştırıcı bir morfin dozu aldı. Bu fareler bir arada zaman geçirdikten saatler sonra, ikinci fare de ilacı almış gibi davrandı. Hayvandaki acı, acısı dindirilmiş başka bir hayvanla zaman geçirmesine izin verince gerçekten dindi. Her iki farenin de iltihap yaşadığı bir kontrol grubunda, hayvanların hassasiyeti birlikte geçirdikleri zamandan sonra değişmedi.⁣

Beyindeki bağlantılarla mümkün olan bir empati

Bu farelerin birbirlerinin duygularını nasıl deneyimlediklerini anlamak için, Smith, Malenka ve meslektaşları nörobilimci Naoyuki Asada, fareler birlikte vakit geçirdikten sonra hangi beyin bölgelerinin aktif olduğunu izledi. Ekip, insan empatisinde önemli bir alan olan, hafıza ve bilişten sorumlu beyin bölgesinin bir parçası olan ön singulat kortekste, sinir hücrelerinin veya nöronların ateşlendiğini gördü.⁣

Ekip, bu alanı, motivasyon ve sosyal davranışla ilgilenen bir alan olan ödül merkezi de dahil olmak üzere beynin diğer bölümlerine bağlayan nöronlar buldu. Malenka, bilim adamları bu sinirsel bağlantıyı bozduklarında, “hayvanlar artık ağrı veya ağrının dinmesi konusunda empati gösteremiyorlardı,” diyor.⁣

Hayvanlar koklaşa koklaşa…

Fareler arasındaki duygu transferi, farelerde insandan farklı olan beyin bağlantılarına bağlı olabilir. Araştırmacılar ayrıca, farelerin diğer türdeşlerinin elektrik şoku aldığını gördükleri deneylerde, bu canlıların birbirlerinin korkusunu nasıl hissettiğini de inceledi. Ekip, korku transferinin korteksten, korkuya tepki verdiği bilinen bir bölge olan amigdalanın bir kısmına olan bağlantılara dayandığını keşfetti. Bu, beyindeki farklı süreçlerin farklı empati türleri ile ilgili olduğunu gösteriyor. Ancak Mogil, farklılıkların farelerin arkadaşlarının duygularını nasıl hissettiğiyle de bağlantılı olabileceğini söylüyor. Ağrı ve ağrı kesici deneylerinde, fareler birbirlerini koklayarak birlikte vakit geçirirler ve kokular hayvanların duygularına dair ipuçları içerebilir. Ancak korku üzerine yapılan testlerde görsel ipuçları da hayvanların duygularını birbirlerine iletti.⁣

İnsanda görülebilen empati yoksunluğu tarihe karışabilir

Araştırmanın bir parçası olmayan Wisconsin Üniversitesi-Madison’da sosyal sinirbilimci Jules Panksepp, “İnceledikleri beyin bağlantıları, insanlardaki bu süreçlerin bazılarına dikkat çekici ölçüde benziyor,” diyor. Hem fareler hem de insanlar, duygusal durumlarda birbirleriyle bir bağ paylaşıyor ve araştırmalar empati için ortak bir evrimsel temele işaret ediyor.⁣

Bilim insanları bu gibi çalışmaların da katkısıyla empatik süreçleri teşvik eden nörokimyasallara odaklanırsa empati sorunlarından kaynaklı psikolojik durumların tedavisinde çağ atlanabilir, bugüne kadar görülmemiş ilaçlar ve müdahaleler üretilebilir.  ⁣

Kaynak: Sciencenews.org⁣

MSGSÜ Sinema TV’de eğitim aldı. Prodüksiyon ve post prodüksiyon alanlarında çalıştı. Bugün, editör, çevirmen ve yazar olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

YORUM YAP