“Düne dönmenin faydası yok, çünkü o zamanlar farklı bir insandım.” Alıce

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
yukarı

Adresi Zirve Onun: Parrot

İnsanın, kendilerininkinden başka ülkeler, “yer”ler hakkında eski ve giderilemez merakı, insanı daima bilinmeyen topraklara gitmeye sevk etmiş. Johann Jacob Friedrich Wilhelm Parrot da bu meraka yenik düşenlerden biri. Öyle ki 1829 yılında Ağrı Dağı’nın zirvesine çıkan ilk isim olmuş. Estonyalı bilim insanı ve gezgin Parrot, Tartu Üniversitesi’nde Fizik profesörüyken üç öğrencisi ve daha sonra ünlü bir şair olacak Khachatur Abovian’la birlikte gerçekleştirmiş bu tırmanışı.

1791’de Almanya’da Karlsruhe’de doğan ve kendisini tek bir bilim alanıyla sınırlı tutmayan Parrot, tıp ve doğa bilimleri alanında dersler almış. Parrot’un Ağrı Dağı’na araştırma keşif gezisi yapma ve burayla ilgili çok şey öğrenme isteği, 1810’larda Kafkasya Dağları’nda araştırmalar yaparken başlamış. Ancak, o yıllarda bölgede savaş ortamı nedeniyle Parrot, Ağrı Dağı’na gitme imkanı yakalayamamış. Türkmençay Antlaşması’yla (1828) bölge hakimiyeti bir nevi Hristiyan unsurlara geçince, Ruslar da bölgeyi ele geçirince, Ağrı Dağı ve çevresinde eşkıyalık yapan aşiretlerin bölgeden uzaklaştırılmış, böylece Batılı bilim adamları, seyyahlar ve misyonerler daha güvenli bir şekilde bölgeyi ziyaret edebilmişler.

Ağrı Dağı’na yolculuğuna 1829’un Mart ayının sonlarında Dorpat’ta başlayan Parrot, farklı coğrafi özellikteki bölgelerden geçtikten sonra (Kaluga, Orel, Kursk, Kharkov, Baklimut, New Cherkask vb.) Tiflis’e ulaşmış. Ancak, Parrot, o sıralarda Ermenistan’da ortaya çıkan veba salgını nedeniyle 3 ay kadar Tiflis’te kalmış. Daha sonra buradan ayrılarak Ermenistan’a geçmiş, burada da bir süre kaldıktan sonra Aras Nehri’ni geçerek Ağrı Dağı’nın kuzeyindeki Ahuri Köyü’ne ulaşmış.  Parrot, Ahuri Köyü’nde bir süre kaldıktan sonra Ağrı Dağı’nın kuzeydoğusundan yaptığı ilk tırmanış denemesi soğuk hava koşullarına uygun kıyafet eksikliği nedeniyle başarısız olmuş.

Parrot’un 18 Eylül 1818 tarihinde dağın bu defa kuzeybatısından yaptığı ikinci zirve tırmanış gezisi de henüz 4.800 metrelerdeyken havanın iyice kararması ve hava koşullarının giderek kötüleşmeye başlaması sebebiyle aynı şekilde sonuçsuz kalmış. Ancak, Parrot 27 Eylül 1829 tarihinde yine dağın kuzeybatısından yaptığı üçüncü zirve denemesinde ise bu defa Ağrı Dağı zirvesine tırmanmayı başarmış. Tarihte bugün, nihayet zirveye varmış.
Parrot, araştırma keşif gezisini başarıyla tamamladıktan sonra, Ağrı Dağı’na yönelik keşif gözlemlerini ve notlarını 1834 yılında Almanya’da Reise zum Ararat adlı kitapta toplamış. Almanca yazılan bu kitap, daha sonra William D. Cooley tarafından 1846 yılında ABD’de Journey to Ararat ismiyle İngilizce’ye çevrilmiş. Yaklaşık 5.000 km’lik Rus destekli keşif gezisi sırasında Parrot bilimsel gözlemler yapmış, Ağrı Dağı’nın yanı sıra seyahat yolları üzerinde bulunan Tiflis ve Erivan gibi farklı coğrafi bölgelerin coğrafi koordinatlarını belirlemiş, Ağrı Dağı’nın florası, faunası ve jeomorfolojik özellikleriyle ilgili kayıtlar tutmuş, Ağrı Dağı zirvesi ve 1840 yılında meydana gelen depremle iz bırakmadan yok olan Ahuri Köyü’nün eski yerleşim yerinin yükseltisini ölçmüş, verdiği özel bilgilerle köyle ilgili önemli bilgilerin günümüze ulaşmasını sağlamış.

YORUM YAP