“Düne dönmenin faydası yok, çünkü o zamanlar farklı bir insandım.” Alıce

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
yukarı

THOMAS CORNEILLE

1625senesinde bugün doğan Fransız oyun yazarı Thomas Corneille’in hayatı, güzel bir film olur doğrusu. Çünkü ölümünün ardından geçen üç yüz küsür yıla rağmen hala yazdıkları, var olan veya olmayan rekabetleri ile bir tartışma konusu. 

Tartışma konusu olmayan iki şey, oyunlarının başarısı ve popülerliği. Oyun çeşitliliği yönünden çok zengin bir seçkisi var, var olan tüm türler ve onların alt türlerinden eser vermiş diyebiliriz. O dönem popüler olan İspanyol komedilerinden modern Fransız komedilerine, romanesk trajedi ve trajikomik eserlerden hareketli sahne dekorlarıyla daha da büyüleyici hale getirdiği operalara kadar her türde hem nesir hem de nazım stilinde eserler vermiş ve hemen hemen hepsini döneminin tüm büyük tiyatro sahnelerinde oynatmıştır. 

Hareketli dekorlar kullanarak dramatik etkiyi artırmakta o kadar başarılıdır ki kullanımının yaygınlaşmasına vesile olan kişi sayılır. 

Sadece kendi kariyeri bile bir film unsuruyken onun hayatını daha da çekici kılan, bu başarılara sahip tek kişi sayılmamasıdır. Elbette sadece şahsına özel nitelikleri vardı ve bugün onu hala gündemde ve geri kalan herkesten önde tutan da bu fakat en az onun kadar hali hazırda sayılan ve sevilen bir diğer yazar; ondan on dokuz yaş büyük ağabeyi Pierre Corneille’ydi. 

Ağabeyinin halihazırdaki başarısının, tiyatro kültürüyle haşır neşir büyümenin popüler kariyerinin tartışmasız en önemli zemin hazırlayıcısı olduğu aşikar. Başta Thomas’ın kendisi ağabeyine olan minnetini açık açık dile getiriyor zaten. 

Üstelik özel hayatları da iç içe geçmiş durumda; Thomas, ağabeyinin eşinin kız kardeşiyle evli ve aynı evi paylaşmayı uzun yıllar sürdürüyorlar —taşınmalar dahil. Akademik olarak aralarında hem bir rekabet var hem de biri diğerinin halefi konumunda. Académie Française’de (Fransız Akademisi- Bizdek TDK’ya daha yakın olmakla beraber Birleşik Devletlerdeki Oxford kadar yetkin ve zengin bir kurum hayal edin. Kuruluş: 1635) sandalyesi bulunun Pierre Corneille öldüğünde Thomas, oybirliğiyle yerini aldı. 

Yaşamındaki sansasyon unsuru ağabeyiyle sınırlı değil. Dönemin bir diğer üretken ve ünlü oyun yazarı Moliére’in işlerini düzenlemesinden ve popülerleşmesinden sorumlu olduğu bir gerçek olarak görülüyor fakat bununla ilgili çalışmalar ve tartışmalar hala sürmekte. Kesin olan bazı durumlar var tabi. Örneğin; Moliére’in Don Juan adlı tartışma yaratan hikayesinin daha renkli ve nazım stilinde yazılmış versiyonunu, Moliére’in ilk koyduğu adla, Le Festin de Pierre (Heykel Ziyafeti) adıyla sahnelediği gerçeği daha sonradan ortaya çıkan düzyazı versiyonuyla aydınlanmıştır. Thomas’ın bunu ne derece kendisi ne derece Moliére’ın kariyeri adına yaptığı da bir diğer tartışma unsuru. 

Çünkü gerek ağabeyinin gerekse ağabeyinin oğlu Racine’in ve Moliére’in işlerini ele alıp bazen birkaç yıl sonra aynı hikayeyi kendisi yazmış bir şekilde bazen de onarın yazınlarını düzenleyerek çıkarmasıyla sanki dönemin en iyilerinin arasında liste başında yer aldığını kendi elleriyle kanıtlamaya çalışmış gibi. Hem kendi işleriyle hem de dönemin en iyilerinin işlerine yaptığı katkılarla (!) ünlü. 

Onu yöneltilen bir diğer eleştiri de Eserlerini hemen dönemin modasına uydurması. Biraz omurgasızlıkla suçlanıyor anlayacağınız. Fakat hem kendine hem de çevresine ait işleri izleyicilerle buluşturma, onların nabzını bu kadar iyi yoklamak bir başarı değil mi? Ve neden gözümüzde bir suç? Neden söz konusu bir sanat olduğunda bundan rahatsız oluyoruz? Eserlerini hala tartışıyorsak döneminin popüler kültürüne oynadığı halde zamansız olması onu daha da etkileyici yapmıyor mu? 

Ömrüne kırk küsür yıl içinde kırktan fazla esere imza atmış bu yazara bir diğer eleştiri de ortaklaşa ortaya çıkardığı eserlerden geliyor. Donneau de Visé ile 1670 ve 1680 yılları arasında yazdıkları eserlerin bir de beraber çalıştıkları gazetede (Mercure Galant) duyurusunu yapmaları göze batıyor. Bugün duysak hiç şaşırmayacağımız atılımlar yani. 

Tartışma yaratan ve algıda bir çeşit düzenbaz gibi kalmasına neden olan her adımına  rağmen sadece Thomas Corneille eserleri, atılımları, tiyatronun gelişmesine büyük katkıda bulunan, üstelik de kaliteli yapıtlar. Onu değerlendirirken yaşamını çevreleyen isimler arasından çıkardığımızda büyüklüğünü göremeyebiliriz. Fakat 17. yy. Fransız tiyatrosunun ne olduğunu anlamak istiyorsak ve bunu tek bir isimle yapmamız gerekliyse sadece Thomas Corneille’in eserlerini incelememiz yeterli olur.

Yeditepe Üniversitesi, Çeviribilim mezunu. Makalelerle başlayan çevirmenlik yolculuğu kitaplarla devam etti. Şimdi ise özgün yazılar yazma heyecanını tatma peşinde.

YORUM YAP